Reproducir video

Li cham

Dir. Ana Ts’uyeb

I died | 2025 | México | 74 min.

Sinopsis

Li cham es el renacimiento de tres mujeres tsotsiles. Después de perder la vida de sus bebés y sus familiares a causa de violencias patriarcales, parte de ellas muere. Con la llegada del zapatismo, sus sueños vuelven a florecer y defienden lo más valioso que tienen: su tierra y una vida con independencia y esperanza.

Cartelera

Del 05 al 11 de junio, 2026

Baja California

CineCiudadEstadoHorario
Cineteca TijuanaTijuanaBaja California5 junio | 20:00 h
6 junio | 20:00 h
7 junio | 20:00 h
8 junio | 20:00 h
9 junio | 20:00 h
10 junio | 18:00 h
Sala El Ágora, Plaza Santo TomásEnsenadaBaja California5 junio | 19:00 h *Función especial con directora.
Lomas de San Ramón, San Quintín, Gimnasio Mauricio SulaimánSan QuintínBaja California6 junio | 18:00 h*Función especial con directora.

Chiapas

CineCiudadEstadoHorario
Casa Conejo Café CulturalTuxtla GutiérrezChiapas7 junio | 20:00 h

Ciudad de México

CineCiudadEstadoHorario
Cineteca Nacional de las ArtesCiudad de MéxicoCiudad de México5 junio | 14:30, 16:30, 18:30, 20:20 h
6 junio | 12:40, 14:30, 16:30, 18:30, 20:20 h
7 junio | 12:40, 14:30, 16:30, 18:30, 20:20 h
8 junio | 14:30, 16:30, 18:30, 20:20 h
9 junio | 14:30, 16:30, 18:30, 20:20 h
10 junio | 14:30, 16:30, 18:30, 20:20 h
Cineclub IdentidadCiudad de MéxicoCiudad de México5 junio | 17:00 h
Cinema Pai Pai del Museo Nacional de Culturas PopularesCiudad de MéxicoCiudad de México6 junio | 13:00 h

Estado de México

CineCiudadEstadoHorario
Centro Audiovisual Toluca CATTolucaEstado de México6 junio | 18:00 h

Guanajuato

CineCiudadEstadoHorario
El Cine Club En CarteleraSan Miguel de AllendeGuanajuato9 junio | 17:20 h

Jalisco

CineCiudadEstadoHorario
Cine MayahuelGuadalajaraJalisco6 junio | 17:00 h
Docu al ParqueGuadalajaraJalisco10 junio | 19:30 h

Nuevo León

CineCiudadEstadoHorario
Cineteca CONARTEMonterreyNuevo León7 junio | 17:00 h
10 junio | 17:00 h

Puebla

CineCiudadEstadoHorario
El Callejón del GañanPueblaPuebla5 junio | 19:30 h
Cine InminenteTehuacánPuebla6 junio | 19:45 h

Zacatecas

CineCiudadEstadoHorario
Cineteca ZacatecasZacatecasZacatecas6 junio | 17:50 h
7 junio | 14:00 h

Vocabulario tsotsil

Diccionario Tsotsil
Saludos
Li'oyot
Hola
Li'oyoxuk ta akotolik
Hola a todas/todos
Te xa'kom
Nos vemos
Batkunme
Adiós
Ok'omto
Hasta mañana
Kolaval
Gracias
Kolavalik
Gracias a todas/todos
Avokoluk
Por favor
Elementos
Banamil
Tierra
Vo'
Agua/Lluvia
Ik'
Aire/Viento/Negro/Oscuro
K'ok'
Fuego/Caliente
K'anal
Estrella
U
Luna/Mes/Menstruación
K'ak'al
Sol
Parentescos
Ants
Mujer
Tseb
Señorita
Olol tseb
Niña
Vinik
Hombre
Kerem
Jóven
Olol kerem
Niño
Yame'il
Abuela
Me'il
Mamá/Madre
Totil
Papá/Padre
Moltotil
Abuelo
Vixil
Hermana mayor
Xi'melal
Hermano mayor
Mukil
Hermano/Hermana menor
Tsebil
Hija
Keremil
Hijo
Momil
Nieta/Nieto
Olol
Bebé
Frutas y verduras
Paxak'
Piña
Lobol
Guineo
Potoj
Guayaba
Ermunix
Limón
Makub
Mora
Ajte'
Matasano
K'evex
Papausa
Ja'as
Mamey
Ajan
Elote
Ixim
Maíz
Alaxa
Naranja
On
Aguacate
Chichol
Tomate
Isak'
Papa
Ch'umte'
Chayote
Tuix
Cebollín
Kulix
Repollo
Axux
Ajo
Koko'on
Epazote
Ts'ol
Calabacita
Animales
Ts'i'
Perro
Kaxan
Pollo
Bolom
Gato
Pech'
Pato
Tuluk'
Guajolote
T'ul
Conejo
Chitom
Cerdo
Xik
Águila
Kurutsuk
Búho
Sots'
Murciélago
Xuleb
Zopilote
Ch'o
Ratón
Ts'unun
Colibrí
Uch
Tlacuache
Chuch
Ardilla
Me'el
Mapache
Vakax
Toro
Vet
Zorro
Poy
Zorrillo
Te'tikal chij
Venado
Chij
Borrego
Max
Mono
X-ok
Tortuga
Choy
Pez
P'us
Cangrejo
Pepen
Mariposa
Puy
Caracol
Palabras de Li cham
Li cham
Morí
Nichimajel
Florecer
Nichim
Flor
Xnich
La flor
Ak'ubal
Noche
Oyuk stsatsal avu'un
Resiste
Vok'an ta ach'
Renace
Mu sk'okikuk abe
Seré libre
Ilbajinel
Violencia
Utilanel
Maltratos
Uts'intael
Abusos
Majel
Golpe
Chopol k'optael
Insulto
Labanel
Burlas
Ich'el ta muk'
Respeto
Bajel
Rechazo
O'ontonal
Corazón
Vok'el
Nacer
Letra de la música de Li cham
Ta'lo xa li ilbajinel
Ta'lo xa li utilanel
Ta'lo xa li uts'intael
Li'ta stojolal li antsetike
Li'ta sba banomile
Lajuk xa

Oyuk xa lekilal
Oyuk xa ich'el ta muk'
Oyuk xa nichimajel
(x2)

Ants, julavan xa
Vilan xchi'uk axik'
Januk xa avo'onton
(x2)
Basta ya de la violencia
Basta ya de los maltratos
Basta ya de los abusos
Para las mujeres
En este mundo
Basta ya

Que haya ya buen vivir
Que haya ya respeto
Que haya ya florecimiento
(x2)

Mujer, despierta ya
Vuela con tus propias alas
Que sea uno solo tu corazón
(x2)

Ficha técnica

Dirección

Ana Ts'uyeb

Producción

Benjamin Fash
Ana Ts’uyeb

Fotografía

José A. Jiménez Pérez

Edición

Ana Ts'uyeb

Sonido

Lorena Janeth Gómez Gómez

Diseño sonoro

Lena Esquenazi

Música original

Valeriano Gómez Díaz

Postproducción

Victor Gómez

Compañías productoras

Bolomchon Films

Festivales

Newsletter